Gerediaga Elkarteak Abadiñoko gerrari buruzko liburua argitaratu du

MUGA MEMORIA

Duela bi urte hasitako ikerketa baten emaitza aurkeztu da, Jesus Mari Arruabarrena herritarrak idatzia. Gerra garaiko gertakari historikoak, artxiboetako datuak eta herritarren testigantzak bildu dira lanean, eta memoria kolektiboa berreskuratzeko ariketa zabala osatu da.

Arruabarrena eta Jimenez aurkezpenean. GEREDIAGA ELKARTEA

Orain arte ez zen azterketa orokorrik egin herri honetako memoria historikoari buruz. Lan hau balio handikotzat jo dute, informazio berria emateaz gain zenbait gertakari argitzen lagunduko duelako. Helburua izan da estatu-kolpea-ren eta ondorengo gerraren biktimak gogoratzea eta aitortzea.

294 pertsona gerrari lotuta

Lan honetan Jimi Jimenez historialariak egindako atalean, gerrarekin lotura izan zuten 294 pertsonaren zerrenda jaso da. Taldeak hainbat multzotan sailkatu ditu: gudari eta milizianoak, behartutako langileak, epaituak, errefuxiatuak, ebakuatuak, bonbardaketetan hildakoak eta zaurituak, fusilatuak, soldaduak eta beste hainbat kasu.

Gainera, biografia laburrak QR kodeen bidez gehitu dira, eta dokumentazio osoa online eskuragarri dago.

Bonbardaketak eta biktimak

Ikerketak erakutsi du eremu hau hainbat aldiz bonbardatu zutela gerran zehar. Lehen erasoa 1936ko irailaren 29an dokumentatu da, eta 1937ko apirilean eraso ugari izan ziren hainbat gunetan, batez ere mendialde eta inguruetan.

Testigantza berriei esker, beste hainbat eremuetan ere erasoak izan zirela egiaztatu da, baserri eta auzo desberdinetan.

Datuen arabera, gutxienez 23 pertsona hil eta 7 zauritu ziren Euskal Herriko bonbardaketa horietan 1936 eta 1937 artean.

Alemaniarren presentzia eta Saibiko borrokak

Ikerketak dioenez, soldadu alemaniarren presentzia egon zen gerran zehar, eta hainbat lekukok haien jarduna baso eta eremu desberdinetan kokatzen dute. Tankeak eta gerrarako material astuna erabili zituzten zenbait erasoetan.

Saibi mendian borroka gogorrak izan ziren, eta gudari askok bizia galdu zuten bertan. Aurretik egindako ikerketak eta ahozko testigantzak uztartu dira lan honetan.

Errepresioa eta ondorengo urteak

Gerra amaitu ondoren, errepresio gogorra ezarri zen herrian. Herritar askok atxiloketak, epaiketak eta fusilamenduak jasan zituzten. Langile eta ordezkari politikoen aurkako neurriak ere dokumentatu dira.

Langileen depurazioak, espetxeratzeak eta emakume elkarteen aurkako erasoak ere jaso dira ikerketan.

Gerraostea

Testigantzek erakusten dute gerraostea ere oso gogorra izan zela. Debeku politikoak, kontrol soziala eta jazarpen ideologikoa nagusitu ziren. Emakumeen aurkako erasoak, ile mozketak eta zigorrak ere aipatzen dira.

Hezkuntzan doktrina zorrotza ezarri zen, eta haurrei zuzendutako zentroak antolatu ziren erregimenaren balioak zabaltzeko helburuarekin. Halaber, gosea, konfiskazioak eta elikagai faltak ere ohikoak izan ziren.

Testigantzak eta argitalpena

Proiektuaren baitan 40 elkarrizketa egin dira herritarrekin, eta horietako 20 bideoan grabatu dira. Eduki guztiak online ikusgai daude.

“1936ko gerraren oihartzuna. Herritarren testigantzak” izeneko liburua hainbat liburu-dendatan eta online ere eskuragarri dago.